Selde Pert Olan Araçta Rayiç Bedel, Sovtaj ve İbraname: Eksik Ödemeye İtiraz

Sel sonrası servisin veya sigortacının “araç pert” demesi, teklif edilen bedelin doğru olduğu anlamına gelmez. Günlük dilde pert denilen durumun tam hasar mı, ağır hasar mı olduğu; aracın hasardan hemen önceki piyasa değeri ve kalan aracın kime bırakılacağı belirlenmelidir. Özellikle düşük rayiç, açıklanmayan sovtaj indirimi ve geniş kapsamlı ibra metinleri, ödeme alınırken hak kaybı riski yaratabilir.

Tam hasar ile ağır hasar aynı değildir

SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi tam ve ağır hasar tespitini ayrı düzenler. Aracın su altında kalması tek başına tam hasar kararı değildir; yetkili sigorta eksperinin teknik tespiti, onarım durumu ve ilgili kriterler önemlidir. 2026/11 sayılı ekspertiz raporu düzenlemesi de raporda rayiç, hasar hesabı ve sınıflandırmanın açıklanmasını öngören güncel çerçevenin parçasıdır. Yalnızca onarım yüzdesine bakarak bütün araçlar için aynı “pert” sonucu kurulamaz.

Rayiç bedel hangi tarihe ve araca göre belirlenir?

Kasko açısından hasar tarihindeki piyasa rayici önemlidir. Aynı modelin internette görülen en yüksek ilan fiyatı tek başına yeterli delil değildir. Model yılı, donanım, kilometre, kullanım biçimi, önceki hasarlar, bakım ve aksesuarlar karşılaştırılır. Liste değerleri bir veri olabilir; gerçek alım-satım koşulları ve teknik nitelikler birlikte değerlendirilir. Hasardan sonraki yeni fiyat artışını hiçbir açıklama olmadan doğrudan kaza öncesi değere eşitlemek de sağlıklı değildir.

Emsal dosyasını nasıl kurabilirsiniz?

• Aynı motor, donanım, yaş ve yakın kilometrede tarihli emsaller seçin.
• İlan bağlantısını, ekran görüntüsünü ve kayıt tarihini saklayın.
• Yetkili bayi veya ikinci el biriminden yazılı değerlendirme alınabiliyorsa ekleyin.
• Bakım, donanım ve hasar geçmişini gizlemeyen araç profilini hazırlayın.
• Eksper raporundaki emsal ve hesap yöntemini yazılı olarak isteyin.
• Teklifin net tutarını, tüm kesintileri ve ödeme koşullarını ayrı gösterin.

Sovtaj indirimi ne zaman tartışılır?

Sovtaj, hasarlı aracın kalan ekonomik değerine ilişkin kavramdır. Araç sahibinde kalıyorsa net ödemenin hesabı ile hasarlı araç sigortacıya veya alıcıya devrediliyorsa ödeme-devir ilişkisi farklıdır. Sırf tabloda sovtaj yazması kesintiyi açıklamaya yetmez: hangi teklifin esas alındığı, teklifin gerçekleşebilirliği, aracın kime bırakılacağı ve devir masrafları görülmelidir. Hem araç devredilirken hem aynı değer yeniden düşülüyormuş gibi görünen kalemler özellikle incelenmelidir.

İbraname, mutabakat ve banka rehni

Ödeme belgesinin başlığı kadar içeriği önemlidir. Metin yalnızca belirli bir tutarın alındığını mı, bütün taleplerden vazgeçildiğini mi söylüyor? Eksik ödemenin kabulü, çekince, açık hesap hatası veya irade sorunları her olayda aynı sonucu doğurmaz. Metni incelemeden imzalamayın; imzalanmış bir belgenin de otomatik geçersiz olduğunu varsaymayın. Banka rehni, kredi veya leasing varsa ödeme ve devir için hak sahipliği, muvafakat ve kalan borç ayrı araştırılır.

Eksik ödeme itirazı nasıl hazırlanır?

İtirazda talep edilen farkın nasıl bulunduğu gösterilmelidir. Aracın doğru profili, hasar tarihli emsaller, ekspertiz eleştirisi, sovtaj ve muafiyet ayrımı ile yapılan ödeme birlikte sunulur. Sigortacıdan net ve gerekçeli yazılı cevap istenir. Tahkim veya dava yolunda teknik inceleme gerekebilir; sadece “bu fiyata araba bulamam” demek yerine denetlenebilir hesap kurulması önemlidir.

Değer kaybı ve kullanım kaybını aynı şey sanmayın

Onarılan bir araçtaki ikinci el değer azalması, tam hasarlı aracın rayiç tazminatı ve araçsız kalma gideri farklı kalemlerdir. Tam hasar dosyasına trafik kazalarındaki her değer kaybı yöntemini otomatik eklemek doğru değildir. Ticari araçlarda ciro değil, ispatlanabilir net kayıp ve tasarruf edilen giderler gibi unsurlar da incelenir. Avukat; bu kalemlerin ayrılması, ekspertiz itirazı, mutabakat incelemesi ve uygun başvuru yolunun seçilmesinde destek sağlayabilir.

Sık sorulan sorular

Sigorta listesindeki değer kesin ve bağlayıcı mı?

Somut aracın hasar tarihindeki piyasa özellikleri, poliçe hükümleri ve ekspertiz yöntemi birlikte incelenir. Tek bir liste veya ilan her dosyayı tek başına çözmez.

Parayı alırsam kalan farkı hiç isteyemem mi?

Ödeme ile ibra aynı şey değildir. İmzalanan metin, mutabakatın kapsamı ve olayın şartları incelenmeden kesin yanıt verilemez.

Kredi borcum var; para doğrudan bana mı ödenir?

Rehin, hak sahipliği ve finansman sözleşmesi araştırılmalıdır. Kredi bulunması tek başına herkes için aynı ödeme düzenini oluşturmaz.

İlgili rehberler

• Sel ve Su Baskınında Araç Kasko Başvurusu: Bildirim, Deliller ve Ödeme
• Kaskosuz Araç Selde Zarar Gördü: Belediyeye ve İdareye Tazminat Başvurusu
• Kasko Sel Hasarını Reddetti veya Eksik Ödedi: Tahkim, Arabuluculuk ve Dava
• Otopark, Site veya AVM’de Aracımı Sel Bastı: İşletmeci, Yönetim ve Malik Sorumluluğu
• Elektrikli araçta sel ve batarya hasarı

Resmî kaynaklar

• SEDDK 2025/12: Tam ve Ağır Hasarlı Araçların Tespiti
• SEDDK 2026/11: Motorlu Araç Sigortaları Ekspertiz Raporları
• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m. 1420, 1427, 1446, 1448 ve 1472

Güncelleme: 15 Ekim 2026. Bu içerik Türk hukukuna ilişkin genel bilgilendirmedir. Sonuç, poliçe ve somut olayın delillerine göre değişir. Görsel temsilîdir.