Bankaya asgari ücret tutarında ödeme yapılırken kalan maaşın elden verilmesi veya tam çalışılan ayda eksik gün bildirilmesi, yalnızca bugünkü ödeme sorunu değildir. Kayıtların gerçeğe aykırı olması sosyal güvenlik haklarını ve gelecekteki hesapları etkileyebilir. İlk adım, hangi kaydın eksik olduğunu ayırmaktır: çalışma günü mü, işe giriş tarihi mi, yoksa prime esas kazanç mı? Bu rehber, hizmet sözleşmesiyle çalışan 4/a sigortalıları için genel bir yol haritası sunar.
Net maaş ile prime esas kazancı doğrudan eşitlemeyin
e-Devlet’te görülen prime esas kazanç, bankaya yatan net ücret değildir. Brüt ücret, kanuni kesintiler, prime dahil edilen ödemeler, istisnalar ve prime esas kazanç üst sınırı birlikte değerlendirilir. Dolayısıyla yalnızca iki rakamın farklı olması, tek başına eksik bildirim ispatı sayılmaz. Öte yandan gerçek brüt ücret ve prime tabi ek ödemeler düşük gösteriliyorsa bunun kayda yansımaması ayrıca araştırılmalıdır.
Tam zamanlı çalıştığınız hâlde ayda on beş gün bildirilmesiyle, otuz gün bildirimin yanında düşük kazanç gösterilmesi aynı talep değildir. Kısmi süreli sözleşme, ücretsiz izin, rapor, işe giriş-çıkış ve ilgili ayın koşulları gün hesabını etkileyebilir. “Her ay mutlaka otuz gün olmalı” genellemesi yerine fiilî çalışma ve bildirimin dayanağı karşılaştırılmalıdır.
e-Devlet üzerinden hangi kayıtları kontrol etmelisiniz?
- SGK tescil ve hizmet dökümündeki işyeri, ay, gün ve prime esas kazancı karşılaştırın.
- İşe giriş ve işten ayrılış tarihleri ile fiilen çalıştığınız tarihleri ayrı not edin.
- Eksik gün görünen ayları ve bunlara ilişkin izin, rapor veya sözleşme belgelerini belirleyin.
- Banka dökümü, bordro ve gerçek ücret anlaşmasını aynı aylar üzerinden eşleştirin.
- Bugünkü görüntüyle yetinmeyin; ilgili kayıtların tarihli örneğini saklayın ve sonradan yapılan düzeltmeleri takip edin.
Elden ücretin ispatında hangi deliller işe yarar?
Ücret teklifini içeren yazışmalar, imzalı ücret belgeleri, düzenli elden ödeme çizelgeleri, işverenin ödeme mesajları ve banka kayıtları önem taşıyabilir. Meslek, kıdem ve görev bakımından emsal ücret araştırması yardımcı olabilir; tek başına internetteki maaş tablosu gerçek ücretinizi kesinleştirmez. Birlikte çalışan kişilerin hangi dönemi ve ödeme uygulamasını bildiği açıkça belirlenmelidir. İspat kuralları talebin ücret alacağı mı, hizmet günü mü yoksa prime esas kazanç mı olduğuna göre değişebilir.
Elden aldığınız tutarı yeniden ödenmemiş maaş gibi talep etmek doğru değildir. Amaç, gerçekleşmiş ödemeyi gizlemek değil; gerçek ücret ve eksik kayıt arasındaki farkı ortaya koymaktır. Para size tam ödenmiş olsa bile sosyal güvenlik bildirimi ayrıca sorunlu olabilir. İşverenin “elden kısmı kabul ettin, artık sigortayı düzelttiremezsin” açıklaması da tek başına sosyal güvenlik hakkından geçerli bir vazgeçme oluşturmaz.
SGK’ya başvuru ve inceleme
İlgili sosyal güvenlik birimine yapılacak başvuruda işverenin unvanını, işyeri adresini, çalışma tarihlerini, tartışmalı ayları ve eldeki belgeleri somutlaştırın. ALO 170 üzerinden de bilgilendirme ve şikâyet kanalı kullanılabilir. Başvuru numarasını ve cevabı saklayın. Özellikle çalışma sürerken fiilî durumun incelenebilmesi bakımından gecikmeden hareket etmek önem taşıyabilir. Şikâyet, her olayda otomatik düzeltme veya çalışana doğrudan para ödenmesi sonucu doğurmaz.
Kurumun incelemesiyle işverenden tahsil edilecek prim, çalışanın eline geçecek ücret alacağıyla aynı değildir. Ödenmeyen maaş veya tazminat talebi varsa bu kalemler işverene karşı ayrıca değerlendirilir. Sosyal güvenlik kaydının düzeltilmesi ile alacakların tahsili aynı belgelerden yararlansa da farklı hukuki süreçler gerektirebilir.
Hizmet tespitinde beş yıllık süreyi doğru anlamak
5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi kapsamında, gerekli belgeleri verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalıların hizmetlerinin tespiti için genel olarak hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan beş yıllık dava süresi öngörülür. Bu süre sıradan ücret zamanaşımıyla aynı değildir. Bildirim yapılması, Kurumun çalışmadan haberdar olması ve kesintisiz çalışma gibi dosya özellikleri, süre ve istisna değerlendirmesini etkileyebilir.
Eksik gün, tamamen sigortasız çalışma ve bildirilen kazancın düşük olması taleplerine otomatik olarak tek bir süre hesabı uygulanmamalıdır. Yalnızca ALO 170’e şikâyet edildiği için dava süresinin korunduğunu varsaymayın. Çalışma yılı, bildirimler ve talebin niteliği incelenerek takvim çıkarılmalıdır; “emeklilikte bakarız” yaklaşımı delil ve süre kaybına yol açabilir.
Arabuluculuk mu, iş mahkemesi mi?
Zorunlu sigortalılığın ve hizmet sürelerinin tespiti, tarafların serbestçe vazgeçip anlaşabileceği sıradan bir işçilik alacağı değildir; bu talep için ücret alacağındaki zorunlu arabuluculuk yoluyla kayıtları kapatmak mümkün değildir. 7036 sayılı Kanun’un 4. maddesi, hizmet akdine bağlı zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti taleplerini dava öncesi SGK’ya zorunlu başvurunun dışında tutar. Diğer sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında ön başvuru koşulu ayrıca değerlendirilir.
Buna karşılık ödenmeyen ücret ve işçilik tazminatları için kural olarak dava öncesi arabuluculuk gerekir. Dosyada hem kayıt düzeltme hem para talebi varsa talepleri doğru ayırmak; doğru taraflara, doğru usulle başvurmak önemlidir. İşten ayrılmayı düşünüyorsanız eksik bildirimin haklı fesih bakımından sonucu ve bildirimin nasıl kurulacağı da ayrıca incelenmelidir; doğrudan devamsızlık yapmayın.
Sık sorulan sorular
Maaşımı tam aldım; yine de başvurabilir miyim?
Tam ücret ödemesi ile doğru sosyal güvenlik bildirimi farklı yükümlülüklerdir. Gün ve kazanç kayıtları gerçeğe aykırıysa düzeltme yolları değerlendirilebilir.
İşveren sonradan düzeltme yaptı; dosya kapandı mı?
Hangi ay, gün ve kazancın düzeltildiğini kontrol edin. Sadece günün tamamlanması, tartışmalı ücret veya kazanç bildiriminin de düzeltildiğini göstermeyebilir.
Eksik prim tespiti emekli aylığımı kesin artırır mı?
Aylık hesabı çalışma dönemleri ve sosyal güvenlik kurallarına bağlıdır. Düzeltmenin sonucu, dosya ve hesap incelenmeden belirli bir tutar veya artış garantisiyle açıklanamaz.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
SGK kayıtlarınızı ve gerçek ücret belgelerinizi birlikte değerlendirelim
Eksik gün ve düşük kazanç bildiriminin ayrımı, e-Devlet kontrolü, SGK başvurusu, hizmet tespiti ve süreler için çalışan rehberi. Dosyanızdaki belgeler ve önemli tarihler üzerinden hukuki seçenekleri birlikte ele alabiliriz.
İlk iletişimde olayın kısa özeti ve önemli tarihler yeterlidir. Belgelerinizi yalnızca avukatlarımızın talebi üzerine, size bildirilen iletişim kanalı üzerinden iletin. Şifre veya tek kullanımlık kod paylaşmayın.
İlgili rehberler
- İşten Çıkarıldım: İşe İade Başvurusu, Süreler ve İlk Adımlar
- Maaşım ve Fazla Mesaim Ödenmiyor: Deliller, Haklı Fesih ve Alacak Yolları
- İstifaya Zorlanıyorum: İbraname, İkale ve Arabuluculukta Hak Kaybını Önleme
- İşyerinde Mobbinge Uğruyorum: Güncel Başvuru Yolları ve Delil Rehberi
- İş Hukuku — uzmanlık alanımız
Resmî kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — 80 ve 86. maddeler
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
- SGK — Prime esas kazanç uygulaması
- Adalet Bakanlığı — İş Hukukunda Uzman Arabuluculuk
Güncelleme: 21 Ekim 2026. Bu içerik Türk hukukuna ilişkin genel bilgilendirmedir; somut olay için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Başvuru ve dava süreleri dosyanın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Görsel temsilîdir.