Siparişi tamamladınız, malı teslim ettiniz ve faturayı kestiniz. Müşteri önce ödeme tarihi verdi, sonra ürünün eksik olduğunu söylemeye veya telefonlara cevap vermemeye başladı. Böyle bir uyuşmazlıkta yalnızca faturanın varlığına değil, sözleşme ve teslim ilişkisinin bütününe bakılır.
Kısa cevap: Fatura önemli bir belgedir; ancak her durumda tek başına malın teslimini ve talep edilen bütün borcu kanıtlamaz. Sipariş, teslim, vade, itiraz ve kısmi ödeme kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
Alacağın dayanağı nasıl belirlenir?
Önce hangi mal veya hizmetin hangi bedelle kararlaştırıldığı netleştirilmelidir. Yazılı sözleşme bulunmasa da sipariş e-postaları, teklif kabulü ve tarafların uygulaması önem taşıyabilir. Bununla birlikte her belge aynı ispat gücüne sahip değildir.
Faturadaki şirket ile sipariş veren ve teslim alan kişi farklıysa temsil ve taraf ilişkisi ayrıca incelenir. Gruba bağlı başka şirketin borcu, yalnızca benzer unvan nedeniyle istediğiniz şirkete yöneltilemez. Doğru borçlunun belirlenmesi sürecin temelidir.
Hangi belgeler birlikte toplanmalı?
- Sözleşme, teklif ve sipariş onayı.
- Faturalar ile gönderim ve alınma kayıtları.
- İrsaliye, teslim tutanağı ve kargo belgeleri.
- Hizmette iş teslimi, kabul ve kullanım kayıtları.
- Cari hesap mutabakatı ve kısmi ödeme dekontları.
- Ayıp, eksik teslim veya iade iddialarına ilişkin yazışmalar.
Elektronik faturanın teknik olarak iletilmiş olması ile borcun bütün unsurlarının tartışmasız hale gelmesi aynı değildir. Faturaya itirazın etkisi, tarafların niteliği ve ilgili hükümlerle değerlendirilir. Teslim belgesindeki imzanın kime ait olduğu da uyuşmazlık konusu olabilir.
Vade ve temerrüt neden ayrı kontrol edilir?
Alacağın doğması, istenebilir hale gelmesi ve borçlunun temerrüde düşmesi farklı aşamalardır. Sözleşmede belirli ödeme tarihi bulunması ile sonradan tek taraflı yazılan tarih aynı etkiyi doğurmayabilir. İhtar gerekip gerekmediği somut ilişkiye bağlıdır.
Faizin türü, başlangıcı ve oranı işlem tarihiyle uygulanabilir düzenlemeye göre belirlenmelidir. İnternette görülen tek bir oran bütün ticari alacaklara uygulanamaz. Sözleşmedeki faiz hükmünün geçerliliği de ayrıca incelenebilir.
Borçlu ayıp veya eksik teslim iddia ediyorsa
Alacak talebi hazırlanırken karşı tarafın savunması göz ardı edilmemelidir. Ne zaman hangi eksikliğin bildirildiği, malın kullanılıp kullanılmadığı ve iade süreci önemlidir. “Fatura kesildi, konu kapandı” yaklaşımı uyuşmazlığı çözmez.
Gerekirse mevcut mal veya işin durumunun delil olarak korunması değerlendirilir. Tamir, imha veya başka müşteriye satış gibi işlemlerden önce ispat üzerindeki etkileri düşünülmelidir. Belgeler gerçeğe uygun ve bütünlüklü saklanmalıdır.
İcra takibi ve dava nasıl ayrılır?
Alacağın niteliğine ve belgelere göre takip veya dava yolları değerlendirilebilir. Borçlunun itirazı halinde sürecin devamı için farklı talep ve süreler gündeme gelebilir. Her faturanın doğrudan kesin tahsil sağlayacağı söylenemez.
Ticari nitelikteki belirli para alacağı uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk da dikkate alınmalıdır. Arabuluculuk başvurusu, icra takibi ve ihtiyati koruma talepleri aynı işlem değildir. Borçlunun ödeme gücü ile hukuken haklı olmak da farklı konulardır.
Sık sorulan sorular
Kısmi ödeme borcun tamamının kabulü müdür?
Ödemenin açıklaması ve hangi borca ilişkin olduğu önemlidir. Kısmi ödeme güçlü bir veri olabilir, ancak her tartışmayı otomatik bitirmez.
Şirket sahibinden şahsen ödeme isteyebilir miyim?
Şirket borcu ile ortağın kişisel sorumluluğu ayrılmalıdır. Kefalet veya başka özel dayanak yoksa sırf ortaklık her borçtan şahsen sorumluluk doğurmaz.
WhatsApp yazışmaları işe yarar mı?
Hukuka uygun elde edilen yazışmalar değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Kimlik, bütünlük ve diğer belgelerle uyumları önemlidir; tek ekran görüntüsü her durumda yeterli olmayabilir.
Kaynaklar ve mevzuat
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Hazırlanma tarihi: 8 Eylül 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuru yolları ve süreler somut olayın belgeleriyle değerlendirilmelidir. Görsel temsilidir.
İlgili okumalar
Şirket Ortağım Hesapları Göstermiyor ve Para Çekiyor: Ortak Olarak Hangi Haklarım Var?
Şirket E-postası Taklit Edildi, Yanlış IBAN’a Ödeme Yapıldı: Zarar Kimden Talep Edilebilir?
İlgili alan: Şirketler ve Ticaret Hukuku.